Wilno rozpoczyna nowy etap: zatwierdzono nowy plan zagospodarowania przestrzennego 

 

Rada samorządu Wilna zatwierdziła dzisiaj plan zagospodarowania przestrzennego Wilna, na podstawie którego miasto będzie funkcjonowało przez najbliższe 10 – 15 lat. Miasto stanie się bardziej wygodne dla pieszych i rowerzystów, powstanie więcej terenów zielonych, natomiast wysokość i jakość budynków będzie ściślej kontrolowana.

W opinii mera miasta Remigijusa Šimašiusa, u podstaw planu zagospodarowania przestrzennego legły podstawowe strategiczne kierunki miasta: zrównoważona mobilność, wygodne dzielnice mieszkalne, rozwój południowej części Wilna. Oznacza to, że w przyszłości wiele uwagi poświęci się wysokiej jakości architekturze oraz urbanistyce – ocenie zasad architektonicznych oraz standardów ulic. W planie zagospodarowania przestrzennego odzwierciedlają się również zasady programu „Miasto +” – rozwój terenów zielonych, modernizacja dzielnic mieszkalnych, rozwój infrastruktury społecznej. Wiele uwagi, jak i dotychczas, poświęci się rozwojowi ścieżek dla pieszych i rowerowych, także rozwojowi transportu publicznego oraz ekonomiki współdzielenia.

„Wilno jest miastem rozwijającym się, najmłodszym i najbardziej dynamicznym w regionie, łączącym ambicje rozwoju z imponującym dziedzictwem przyrodniczym i kulturowym, a to jest gwarancją pomyślnej przyszłości naszego miasta. Ułożenie tego wszystkiego w dokumencie prawnym było głównym celem planu zagospodarowania przestrzennego“, – oświadczył mer Wilna R. Šimašius.

Zdaniem mera stolicy, chociaż opracowanie planu zagospodarowania przestrzennego utknęło w gąszczu biurokracji, udało się uwzględnić nie tylko uwagi instytucji, ale też wiele uwag mieszkańców miasta.

Spółka samorządowa „Vilniaus planas” opracowanie nowego planu zagospodarowania przestrzennego rozpoczęło w 2016 r. Już wtedy było jasne, że zatwierdzony w 2007 r. plan zagospodarowania przestrzennego nie odpowiada współczesnym realiom – wobec tego, iż coraz częściej mieszkańcy miasta wybierają sobie mieszkania bliżej centrum miasta, wobec wzrostu zapotrzebowania na nowe biura, obiekty handlowo – rozrywkowe, przy zmianie aktów prawnych dotyczących planowania przestrzennego i praktycznym zniknięciu planowania szczegółowego powstała konieczność bardziej dokładnego i precyzyjnego określenia możliwości rozwoju oraz wskaźników zabudowy, dokładnego wytyczenia obszarów zieleni i infrastruktury społecznej.

„W ciągu kilku ostatnich lat planowaliśmy miasto w skomplikowanej sytuacji, gdy obowiązywał stary plan zagospodarowania przestrzennego, wyznaczający jedynie strategiczne wytyczne w zakresie rozwoju miasta oraz dysponowaliśmy rozwiązaniami z nowego planu, które w większym stopniu uwzględniały konkretną przestrzeń dla życia dla konkretnych osób oraz wymagały wyższych standardów rozwiązań urbanistycznych, – powiedział główny architekt miasta Mindaugas Pakalnis. – Nie zawsze z tego byli zadowoleni deweloperzy, jednak w większości sytuacji popierali nas mieszkańcy, których broniliśmy przed nowym sąsiedztwem, nieodpowiadającym kontekstowi przestrzeni mieszkalnej, lub innymi, niezgodnymi z współczesnymi standardami, planami rozwojowymi.“

Zamiast obowiązujących w całym mieście 18. uogólnionych stref funkcjonalnych powstanie aż 3300 różnych dzielnic, w których zasady zostaną ustalone według dominujących tam wskaźników – wysokości, gęstości i intensywności zabudowy, charakterystycznych dla poszczególnych terytoriów zasad zabudowy i kształtowania przestrzeni publicznych. Pomoże to lepiej zachować wyjątkowość oraz styl życia poszczególnych dzielnic. Poza tym w nowym planie zagospodarowania przestrzennego bardziej precyzyjnie zostaną wytyczone granice terenów zielonych oraz infrastruktury społecznej.

Promuje się wielofunkcyjność części miasta. Wilno wciąż odczuwa skutki radzieckiego planowania, gdy w zachodniej części miasta budowano wyłącznie mieszkania, a miejsca pracy były tworzone w centrum oraz dzielnicach przemysłowych. Ponieważ Wilno stało się miastem usług, wiedzy i zaawansowanych technologii, wygodniej jest mieszkać bliżej miejsca pracy i do pracy udawać się pieszo lub transportem publicznym. Dlatego w zachodnich dzielnicach mieszkalnych planowany jest rozwój usług oraz miejsc pracy, a w centralnej części miasta – więcej mieszkań.

Zmniejszy się rozwarstwienie między centrum i dzielnicami mieszkalnymi.  Więcej mieszkańców będzie mogło korzystać z zalet mieszkania w centrum – dalej będą się przekształcały dzielnice Żyrmuny (Žirmūnai), Nowe Miasto (Naujamiestis), Nowy Świat (Naujininkai), aleja Savanorių. W tych dzielnicach do większej liczby punktów usług i infrastruktury można będzie dotrzeć pieszo, powstanie więcej terenów zielonych i przestrzeni publicznych uporządkowanych według wysokich standardów. Wszystkie te zmiany będą zachodziły poprzez dalszą konwersję nieefektywnie wykorzystywanych i degradujących terenów przemysłowych w miejscach atrakcyjnych dla rozwoju. W Wilnie wciąż jest około 500 ha takich terenów.

Planowany jest zrównoważony rozwój systemów komunikacji miejskiej. Wraz z ukończeniem kształtowania sieci głównych ulic, z dzielnic mieszkalnych zniknie ruch tranzytowy, będzie można tam tworzyć ulice osiedlowe ze spowolnionym ruchem, ścieżkami dla pieszych oraz alejami, a także więcej miejsc parkingowych według nowego standardu ulic miejskich.

Miasto nadal będzie rozwijane poprzez koncentrację wokół linii transportu publicznego. Zwiększy to liczbę mieszkańców, którzy transportem publicznym będą mogli dotrzeć do miejsc pracy lub miejsc usługowych, przy wzroście przepływów pasażerów powstaną możliwości stosowania bardziej wydajnych środków transportu. Na obszarach peryferyjnych nadal będą rozwijane trasy dowożące do szybkiego transportu publicznego. Plan zagospodarowania przestrzennego zakłada dalszy rozwój sieci ścieżek rowerowych dążąc do tego, by rowery były wykorzystywane nie tylko w celach rekreacyjnych, ale też komunikacyjnych.

Bardziej szczegółowe i dokładne rozwiązania w celu lepszej ochrony nieruchomego dziedzictwa kulturowego. Stary plan zagospodarowania przestrzennego nie zawierał żadnych konkretnych zasad ograniczających możliwości zabudowy na Starówce, regulowały to jedynie specjalne akty prawne w zakresie ochrony dziedzictwa kulturowego. Nowy plan zagospodarowania przestrzennego reguluje typologię, intensywność zabudowy, została ustalona dominująca i maksymalna dozwolona wysokość budynków (w metrach), inne zasady. Rozwiązania nowego planu zagospodarowania przestrzennego mają na celu zachowanie zarówno unikalnego krajobrazu miejskiego Wilna, jak i dużej różnorodności stylów architektonicznych i parametrów budynków.

Plan zagospodarowania przestrzennego obejmuje również zielone połączenia oraz ważne dla środowiska mieszkalnego zielone rozwiązania. Wilno było i nadal pozostanie miastem zielonym – 48 % terytorium miasta stanowią zieleńce i lasy. Lasy miejskie, przylegające do terenów mieszkalnych, również planuje się zaadaptować do celów rekreacyjnych. W planie zagospodarowania przestrzennego zwraca się uwagę na przecinające miasto zielone połączenie, łączące las Bukčiai z rezerwatem krajobrazowym w Karolince (Karoliniškių kraštovaizdžio draustinis), skarpami w Szeszkini, rezerwatem przyrody Ozo (Ozo draustinis), przez park Jamontas w kierunku lasu Vanaginė oraz korytem rzeczki Cedron w kierunku Parku Regionalnego w Werkach (Verkių regioninis parkas). Na zwarcie zabudowanych terenach miasta plan zagospodarowania przestrzennego przewiduje utworzenie sieci lokalnych zieleńców, zapewniając ich dostępność w odległości 200 – 300 metrów od mieszkań oraz taki system dużych parków miejskich, by były one nie dalej niż w odległości 2000 metrów.

Miejską sieć zielonych terenów stworzą parki miejskie, skwery, które zostaną połączone alejami oraz innymi zielonymi połączeniami. Plan zagospodarowania przestrzennego zawiera dokładną ewidencję zieleńców, wyraźnie są wytyczone ich granice i obszary. Intensywnie użytkowane zieleńce, obecnie znajdujące się na działkach prywatnych, planuje się wykupić na potrzeby społeczeństwa lub zapewnić ich dostępność dla społeczeństwa w inny sposób. W mieście jest około 190 ha takich terytoriów. Zostały również wymienione małe elementy krajobrazu.

Bardziej precyzyjne regulacje w zakresie maksymalnej wysokości zabudowy. Stary plan zagospodarowania przestrzennego prawie w całym mieście ustalał maksymalną wysokość zabudowy na poziomie 35 m, a nowy plan wprowadza definicję wysokości tła, wymagającą, by większość budynków dzielnicy miała wysokość 6 – 7 kondygnacji. Wyłącznie w częściach centralnych mogą być wyższe budynki. Będzie kontynuowana polityka koncentracji wysokich budynków, nie rozrzucając ich po całym mieście.

Bardziej szczegółowe regulacje w zakresie możliwości budowy centrów handlowych. Dotychczas obowiązujący plan zagospodarowania przestrzennego zezwalał w centralnej części miasta budować centra handlowe o powierzchni do 20 000 m2, możliwości ich budowy gdzie indziej były praktycznie nieograniczone. Nowy plan zagospodarowania przestrzennego przewiduje możliwość budowy centrów handlowych w centralnych częściach dzielnic miasta, wzdłuż głównych ulic. Na obszarach mieszkalnych będą mogły być budowane mniejsze supermarkety, przeznaczone do obsługi okolicznych obszarów.

Więcej precyzji, elastyczności i inteligencji w regulowaniu możliwości zabudowy. Nowy plan zagospodarowania przestrzennego prawie w całym mieście przewiduje przepisy o mniejszej intensywności zabudowy, niż na to zezwalał stary plan. Na terenach miejskich o mieszanym przeznaczeniu te wskaźniki zostały zbliżone do wskaźników charakterystycznych dla budownictwa mieszkaniowego, zapewniając w ten sposób jakościowe warunki do życia. Na pierwszych kondygnacjach budynków regulacje zachęcają do urządzania lokali usługowych lub przeznaczonych na usługi społeczne zamiast garażów, także promuje się urządzanie garaży podziemnych, nowych miejsc parkingowych na ulicach.

„Nowy plan zagospodarowania przestrzennego jest wynikiem pracy dużej grupy fachowców, administracji i spółek samorządu, polityków miejskich oraz nieobojętnych mieszkańców miasta. W trakcie pierwszego czytania projektu otrzymano ponad 1200 propozycji, w trakcie ostatnich konsultacji społecznych – około 330 propozycji mieszkańców miasta. Wszystkie te propozycje pomogły uczynić plan lepszym, bardziej zgodnym z oczekiwaniami mieszkańców miasta“, –  powiedział główny architekt miasta M. Pakalnis.

Rozwiązania planu zagospodarowania przestrzennego zostały opracowane na podstawie odzwierciedlających rozwój miasta najnowszych statystyk, aktualnych prognoz rozwoju miasta, danych odzwierciedlającego realną sytuację cyfrowego modelu 3D.

Autor zdjęć Saulius Žiūra

Wydział Marketingu i Komunikacji, vrt@vilnius.lt